Городской конкурс знатоков якутского языка «Тииҥ мэйии» 9-10 классы  (для изучающих предмет «Якутский язык как государственный»)


Ответы 1-10 оцениваются на 3 балла

  1. Всавьте пропущенное слово. Нарын....тыаһын курдук чуумпу киэһэ намылыйда

а. чыычаах               б. хомус             в. кыыс                г. чороон

  1. Вот первые слоги двусложных слов: ба-, та-, тур-, э- Какие слова можно получить, соединяя первые слоги со вторыми – тас, - ба, - бэ, -һэ, - ҕа?
  2. В каком словосочетании слово кытаанах использовано в прямом смысле?

а. Кытаанах тыл       б. Кытаанах санаа       в. Кытаанах кэм           г. Кытаанах буор

  1. В каком из этих вариантов слово тумус имеет значение передняя часть судна?

а. Кып-кыра чычып-чаап сып-сытыы тумустаах.

б. Аҕам илимин тыы тумсугар бырахта.

в. Оол, тумус кэтэҕэр булчут дьиэтэ баар этэ.

г. Уйбаанча быйыл элбэх тумустааҕы бултаата.

  1. Вот стихотворение Петра Тобурокова.

Чыычаах эрдэ уһуктар, Петик тэҥҥэ турсуһар,

Чыычаах түүтүн оҥостор, Петик суунар да, соттор.

Чыычаах туораах мотуйар, Петик хааһы тоҥсуйар,

Чыычаах уулаан тойтойор, Петик үүтүн тоҥхотор.

В какой строке есть ошибка?

а. 1           б. 2           в.3             г.4

  1. Три из этих слов синонимы, а одно – нет. Какое?

а. бөдөҥ             б. улахан             в. элбэх             г. баараҕай

  1. Какое слово, скорее всего, попало в этот список по ошибке?

а. бөрө            б. бэдэр                 в. кэҕэ                г. кырса

  1. Аппанаас алаас анараа өттүгэр баар дьиэтин көрдө. Укажите время глагола.

а. после давно           б. после недавно           в. после скоро                   г. после нескоро.

  1. В каком ряду есть форма повелительного наклонения?

а. Тураҕыт       б. Туруҥ         в. Турдаргыт       г. Турдаххытына

  1. Айтал сочиняет рассказ. В какой-то момент в его рассказе должен внезапно появиться заяц. Какое предложение лучше подходит Айталу?

а. Талах быыһыгар куобах сытар.

б. Эмискэ талах быыһыттан куобах ойон таҕыста.

в. Куобах саҥа үүммүт талаҕы кэбийэр.

г. Куобах улахан баҕайы мэкчиргэттэн куотан истэ.

 

Ответы 11-20 оцениваются на 4 балла

  1. Вот 4 предложения:

1) Кылааска үксүн оҕолор бары бааллар.

2) Кылааска үгүс оҕо уруокка бэлэмэ суохтар.

3) Саакы кэмҥэ үгүстэр таһырдьа сылдьалларын ордороллор.

4) Сыл аайы кылаас оҕолорун ситиһиилэрэ үксүүр.

В каком из них слово есть понятие всегда?

а. 1         б. 2         в.3           г. 4

  1. Названия каких дней недели содержат дифтонги?

а. понедельник, вторник, четверг, суббота и воскресенье;

б. только вторник, четверг и воскресенье;

в. только четверг и воскресенье;

г. только вторник.

  1. Правильно напишите на якутском языке словосочетание: он играет

а. Оонньуур            б. Онньуур                 в. Ооньуур                г. Оонньур

  1. Великий якутский писательполучил известность под псевдонимом П.А.Ойунский, а его настоящее имя - ...

а. П.А. Софронов     б. П.А. Слепцов     в. П.А.Сивцев       г. П.А. Саввинов

  1. Укажи исконно якутское слово.

а. Табаарыс         б. Кинигэ           в. Остуол           г. Олоппос

  1. Дано толкование слова: «издавать громкие пронзительные высокие звуки». Какое слово подходит под это определение?

а. Хаһыытаа     б. Сарылаа       в. Ордоотоо   г. Часкый

  1. Из четырех приведенных ниже слов только одно имеет единственное значение, а каждое из остальных употребляется по крайней мере в двух разных смыслах. Какое же слово имеет единственное значение?

а. Хаас                  б. Мас                     в. Ас                 г. Төбө

  1. Сколько из перечисленных слов обозначают домашнее животное: таба, ынах, тайах, куруолук, ыт, улар, сылгы?

а. 4               б. 6                     в. 5               г. 3

  1. Сколько звуков содержится в словах чыычаах и иэдьэгэй?

а. 5 и 7                 б. 6 и 7                   в. 7 и 8                 г. 5 и 6

  1. Какое из перечисленных существительных является одушевленным:

а. эрбэх           б. оонньуур                   в. тымыр               г. эһээхэй

Ответы 21-30 оцениваются на 5 баллов

  1. В перечисленных словах спряталась слово обозначающее птицу. Найди.

а. Тайах            б. Татыйык              в. Тэбиэн                  г. Торбос

  1. Укажи лишнее.

а. От ыйа           б. Бэс ыйа               в. Атырдьах ыйа            г. Балаҕан ыйа

  1. Среди слов относящихся к орудиям труда для сенокоса найди несоотвествие.

а. Хотуур, сүүтүк, атырдьах

б. Бүргэс, чочу, игии

в. Кыстык, атырдьах, кыдама

г. Кыраабыл, чороох, өтүйэ

  1. Сколько букв и звуков в слове дьаһайбыттарын

а. 13 букв, 12 звуков

б. 14 букв, 13 звуков

в. 13 букв, 13 звуков

г. 14 букв, 13 звуков

  1. Какого слова не существует?

а. Аал           б. Кытыйа             в. Моойторук                       г. Сэмиир

  1. В каком из этих предложений слово хаас можно понять как склон горы.

а. Айта бүгүн хааһын кыратык тупсарынна.

б. Аҕам ыраах хоту дойдуттан хаас кэһиилээх кэллэ.

в. Өлүөскэ туруору сыыр хааһыгар турар.

г. Хаастар күһүн соҕуруу дойдуга көтөллөр.

  1. Кто или что могут бежать, но не могут бегать

а. Сүүрүүктэр           б. Сүүрүктэр         в. Кыргыттар               г. Кырсалар

  1. Даны якутские слова: лыах, тугут, күлүк , үүн. Выберите

правильные переводы:

а. стрекоза, теленок, радость, грива

б. бабочка, олененок, тень, уздечка

в. муха, жеребенок, уголь, узел

г. жук, волчонок, маска, веревка

  1. Какое слово обозначает человека?

а. Ытааччы           б. Ытыы                   в. Ытар               г. Ыппыта

  1. Какое из четырех перечисленных слов по смыслу лишнее?

а. Көҕөн                  б. Умсаах               в.Улар                       г. Анды

Таба хоруй

 

«3» баалга сыаналанар ыйытыылар (1-10)

1

хомус            

 

2

Батас, баҕа, таба, туртас, турба, эһэ, эбэ

 

3

Кытаанах буор

 

4

Аҕам илимин тыы тумсугар бырахта.

 

5

3

 

6

элбэх

 

7

кэҕэ  

 

8

после недавно          

 

9

Туруҥ

 

10

Эмискэ талах быыһыттан куобах ойон таҕыста.

 

«4» баалга сыаналанар ыйытыылар (11-20)

11

1

 

12

понедельник, вторник, четверг, суббота и воскресенье;

 

13

оонньуур

 

14

П.А. Слепцов

 

15

олоппос

 

16

Часкый

 

17

Мас

 

18

5

 

19

5 и 6

 

20

эһээхэй

 

«5» баалынан сыаналанар ыйытыылар (21-30)

21

Татыйык

 

22

Балаҕан ыйа

 

23

Хотуур, сүүтүк, атырдьах

 

24

13 букв, 12 звуков

 

25

Сэмиир

 

26

Өлүөскэ туруору сыыр хааһыгар турар

 

27

Сүүрүктэр

 

28

бабочка, олененок, тень, уздечка

 

29

Ытааччы

 

30

Улар

 

Городской конкурс знатоков якутского языка «Тииҥ мэйии» 7-8 классы (для изучающих предмет «Якутский язык как государственный»)



Ответы 1-10 оцениваются на 3 балла

  1. Сколько гласных звуков в якутском алфавите?
  • 9
  • 8
  • 6
  • 7
  1. Найди ряд, где написаны только глухие согласные звуки
  • К, С, П, Х, Т
  • К, Һ, Х, Ч
  • П, Ҕ, Т, К
  • С, Ҥ, Х, ДЬ
  1. Найди слово, в котором гласные звуки только передние
      • Ыанньыксыт
      • Сэбирдэх
      • Тохтобул
      • Институт
  1. Найди слово, заимствованное из русского языка
  • Олохтоохтор
  • Куоластааччылар
  • Толороооччулар
  • Айаннааччылар
  1. Как называют детеныша кобылы?
  • Тугутчаан
  • Кулунчук
  • Ньирэй
  • Атчаан
  1. Исключи лишнее слово
  • Олунньу ый
  • Тохсунньу ый
  • Ахсынньы ый
  • Атырдьах ый
  1. Найди ряд, где написаны только звонкие согласные звуки
  • М, Л, НЬ, П
  • Б, Ҕ, Ҥ, Г
  • Р, Һ, К, Т
  • Д, Х, Б, С

 

  1. О каком животном говорится в тексте? Кини лабыктаны, тэллэйи сиир. Адаархай муостаах, хойуу түүлээх. Тыһыттан унтуу тигэллэр.
  • Эһэ
  • Ынах
  • Таба
  • Сылгы
  1. Какое из этих слов не подходит к теме «Весна»
  • Таммах
  • Ириэрии
  • Харалдьык
  • Куйаас
  1. Вот первые слоги двусложных слов: са-, сы-, су-, а вот вторые: -рук, -тыы, йын. Сколько слов можно получить, соединяя первые слоги со вторыми?
  • 4
  • 3
  • 5
  • 6

 

Ответы 11-20 оцениваются на 4 балла

 

  1. Найди порядковое числительное

а. аҕыстыы                 б. сүүрбэ икки       в. уон алтыс             г. сүүсчэкэ

  1. Туһаан, быһаарыы, толоруу, аат тыл. Какое слово, скорее всего, попало в этот список по ошибке?
  • Туһаан
  • Быһаарыы
  • Толоруу
  • Аат тыл
  1. Иллэрээ күн, бүгүн, сарсын, өйүүн. Этому ряду соответствуют

идущие друг за другом события. Куда в этом ряду поставить бэҕэһээ?

  • после иллэрээ күн
  • после бүгүн
  • после сарсын
  • после өйүүн

 

  1. Какое из этих названий предметов одежды и обуви образовано от названия части тела?
  • Моойторук
  • Саҕынньах
  • Этэрбэс
  • Үтүлүк
  1. Какой из этих глаголов образован от имени существительного?
  • Көрүтэлээ
  • Сууйталаа
  • Тахсыталаа
  • Балыктаа

 

  1. Как называют собачий лай?
  • Ыт үрэр
  • Ыт улуйар
  • Ыт ырдьыгыныыр
  • Ыт ыһыытыыр

 

  1. В каком из предложений использовано обращение?
  • Нарыйа, Саина киинэҕэ бардылар
  • Киинэҕэ барабыт, Саина, Нарыйа?
  • Саина Нарыйалыын киинэҕэ бардылар.
  • Киинэҕэ Саина, Нарыйа бардылар.
  1. Какого падежа не существует в якутской грамматике?
  • Таһаарыы падеж
  • Сыһыарыы падеж
  • Толоруу падеж
  • Сыһыат падеж

 

  1.  В каком ряду глаголы стоят в отрицательной форме?
  • Үлэлээбэппин, билбэт, суруйбаккын
  • Барбыта, тиэйбэтэҕэ, олорбута
  • Суруйбута, аахпыта, үөрэммэт
  • Аһаабатаҕа, үөрбүт, көмөлөстөҕө

 

  1. Однажды рыбак наловил много рыб. Какой ряд подходит к богатому улову рыбака?
  • Муксуун, хаахынай, лыах
  • Сыалыһар, сордоҥ, күстэх
  • Алыһар, бэдэр, бил
  • Кутуйах, уомул, мунду

 

Ответы 21-30 оцениваются на 5 баллов

  1. В какой паре слова связаны по смыслу не так, как во всех остальных парах?

Ийэ – оҕо

Куурусса – чоппууска

Ынах - ньирэй

Учуутал - үөрэнээччи

  1. Летом Маша с мамой пошли по ягоды. В каком ряду верно указано содержимое корзины?
  • Моонньоҕон, силис, отон
  • Хаптаҕас, дьэдьэн, сугун
  • Талах, киис тиҥилэҕэ, дьэдьэн
  • Туораах, хаптаҕас, ньалыкта
  1. 23. Найди число и лицо следующих глаголов: олороллор, үлэлииллэр, суруйаллар
  • множественное число, 3 лицо
  • множественное число, 2 лицо
  • Единственное число, 2 лицо
  • единственное число, 3 лицо
  1. 24. Какое слово пропущено в предложении: Айаллаах Айтал оҕолору кытта....
  • оонньууллар
  • оонньуур
  • оонньоотубут
  • оонньоотугут
  1. 25. Мать своему сыну подготовила зимний комплект одежды. В каком ряду правильно подобран набор?
  • Бэргэһэ, үтүлүк, сон, этэрбэс
  • Унтуу, хаатыҥка, сэлээппэ, сутуруо
  • Сон, саҕынньах, бастыҥа
  • Халадаай, саҕынньах, дэйбиир
  1. Собираясь на ысыах семья упаковала вещи, которые берет с собой. Найди правильный вариант
  • Дэйбиир, хомус, халандаар
  • Дэйбиир, кытыйа, салама
  • Көмүлүөк, салама, оҕуруо
  • Халадаай, бэргэһэ, сыарҕа
  1. В каком ряду правильно перечислены названия якутской народной посуды
  • Кытыйа, чороон, өтүйэ
  • Кытыйа, чороон, сымыыт
  • Кытыйа,чороон, баппаҕай
  • Кытыйа, чороон, тууйас
  1. Найди ряд, в котором не допущены орфографические ошибки при написании числительных
  • Тоҕуһуон, аҕыһуон, сүүс
  • Биэс уон, түөрдүөн, сэттэ уон
  • Сэттэ уон икки, тоҕуһуон үс, сүүрбэ тоҕус
  • Отут, биэс уон алта, сүүс икки
  1. К какой части речи принадлежит слово инчэҕэй
  • имя существительное
  • наречие
  • имя прилагательное
  • глагол
  1. Дополни пословицу: «Кырдьаҕастан сүбэтин ыл, …...........”
  • Эдэртэн эйэтин ыл
  • Эдэртэн алгыһын ыл
  • Эдэртэн сэниэтин ыл
  • Эдэртэн мэйиитин ыл

Карта ответов

Балл ставится только за правильный ответ

Правильный ответ

 

Балл

1

8

 

2

К, С, П, Х, Т

 

3

Сэбирдэх

 

4

Куоластааччылар

 

5

Кулунчук

 

6

Атырдьах ыйа

 

7

Б, Ҕ, Ҥ, Г

 

8

Таба

 

9

Куйаас

 

10

4

 

11

уон алтыс

 

12

Аат тыл

 

13

после иллэрээ күн

 

14

Моойторук

 

15

Балыктаа

 

16

Ыт үрэр

 

17

Киинэҕэ барабыт, Саина, Нарыйа?

 

18

Сыһыат падеж

 

19

Үлэлээбэппин, билбэт, суруйбаккын

 

20

Сыалыһар, сордоҥ, күстэх

 

21

Учуутал - үөрэнээччи

 

22

Хаптаҕас, дьэдьэн, сугун

 

23

множественное число, 3 лицо

 

24

оонньууллар

 

25

Бэргэһэ, үтүлүк, сон, этэрбэс

 

26

Дэйбиир, кытыйа, салама

 

27

Кытыйа, чороон, тууйас

 

28

Отут, биэс уон алта, сүүс икки

 

29

имя прилагательное

 

30

Эдэртэн эйэтин ыл

 

Городской конкурс знатоков якутского языка «Тииҥ мэйии» 5-6 классы (для изучающих предмет «Якутский язык как государственный»)


Ответы 1-10 оцениваются на 3 балла

1. Внимательно посмотри и определи сколько гласных звуков в слове сиэдэрэйдээ
• 4
• 5
• 6
• 2
2. Найди ряд, где написаны только глухие звуки
• С; Х ; Ч; П
• П; Ҕ; М; Р
• Д; НЬ; Х; Л
• Б; Д; Ч; ДЬ
3. Найди слово, в котором гласные звуки только задние
 Сырдьыгынаа
 Сиккиэр
 Үрүмэччи
 Преподавателлиир
4. Найди исконно якутское слово
• Суобас
• Сэлиэнньэ
• Сулууспа
• Сэбэрэ
5. Исключи лишнее слово
• Уллуҥах
• Сөмүйэ
• Эрбэх
• Ытыс
6. Исключи лишнее слово
• Ыаҕас
• Кытыйа
• Чороон
• Сүгэ
7. Найди ряд, где перевод минерала или металла написан неправильно
• Известняк – эстэриик таас
• Олово - хорҕолдьун
• Свинец - сибиниэс
• Слюда - сүлүүдэ

8. Найди синоним слова быыһаа(босхолоо, освобождать)в переводе
• мэһэйдээ
• кэрчиктээ
• алдьархайга түбэс
• абыраа
9. Какое из этих слов не подходит к теме «Семья, родственники»
• Бии
• Биллэх
• Хотун
• Хоҥоруу
10. Исключи лишнее слово
• Иннэ
• Эрбии
• Бүргэс
• Сап

Ответы 11-20 оцениваются на 4 балла

11. Найди правильный перевод словосочетания родина
• ийэ дойду
• аҕа дойду
• төрөөбүт дойду
• сир-дойду
12. Найди слово, которое не относится к теме «молочные блюда»
• Чохоон
• Үрүмэ
• Иэдьэгэй
• Кириҥэ

13. Кыһыл оҕо, оҕочоос, эдэр саас, аҕам саас. Этому ряду соответствуют
идущие друг за другом возраст человека. Куда в этом ряду поставить эрдэҕэс?
• после кыһыл оҕо
• после оҕочоос
• после эдэр саас
• после аҕам саас

14. Какое из этих названий не относится к части тела?
• Тиҥилэх
• Сото
• Бэгэччэк
• Билэ
15. Какой из этих глаголов образован от имени прилагательного?
• Сиигирдэ
• Сырдаата
• Сайылаата
• Салҕаата

16. Что не относится к водным объектам?
• Тыымпы
• Үрэх
• Уораҕай
• Күрүлгэн

17. В каком из обращений использовано якутское имя?
• Өксүү, күрэххэ хайдах кытынныҥ?
• Күрэххэ хайдах кытынныҥ, Өрүүнэ?
• Дорообо, Чөмчүүнэ, туох сонуннааххын?
• Болдьумаар, үөрэнэ бараҕын?
18. Какого падежа не существует в якутской грамматике?
• Туттуу падеж
• Сыһыарыы падеж
• Таһаарыы падеж
• Сыһыат падеж

19. В каком ряду допущена ошибка?
• Ынах - ньирэй
• Көҕөн - чоппууска
• Сылгы – кулунчук
• Сордоҥ - дьорохой

20. Однажды рыбак наловил много рыб. Какой ряд подходит к богатому улову рыбака?
• Күндүөпкэ, хаахынай, бил
• Сыалыһар, сордоҥ, чөкчөҥө
• Алыһар, бэдэр, бил
• Чубуку, собо, мунду

Ответы 21-30 оцениваются на 5 баллов
21. В каком слове дефис поставлен неправильно?
• Аан - дойду
• От - мас
• Кыыл-сүөл
• Сир - дойду
22. Чтобы участвовать на престижном конкурсе, Айсене велели получить срочно мэктиэлээһин. Что означает данное слово?
• Рекомендация
• Характеристика
• Доверенность
• Согласие

23. Найди число, время, лицо глагола: түһүлгэлиэххит
• множественное число, 1 лицо, настоящее время
• множественное число, 2 лицо, прошедшее время
• Единственное число, 3 лицо, настоящее время
• единственное число, 2 лицо, будущее время
24. какое слово не относится к союзу?.
• икки
• ол да буоллар
• да
• эс
25. Какой из этих вариантов подходит значению слова чэнчис?
• Эдэр сааһа ааһа илик
• Ыраастык туттар, ыраас олохтоох
• Мөлтүү-ахсыы илик
• Ыраас, чэгиэн, чаҕылхай
26. Найди правильный перевод к слову трудящийся
• Үлэлээччи
• Үлэлээн иитиллээччи
• Үлэһит
• Үлэмсэх
27. Найди неправильный перевод
• Хамсыыр харамай - животное
• Бурдук быһыыта - жатва
• Туттар сэп – орудие, инструмент
• Киһини салгытар - проветривание
28. Найди ряд, в котором допущена лексическая ошибка
• Моонньоҕон, мороду, чыркымай
• Улар, куртуйах, анды
• Туруйа, кыталык, кунан
• Куртуйах, бочугурас, хотой
29. Найди ряд с ошибкой
• Түмүллүү, мустуу, тоҕуоруһуу
• Урусхал, ыһыллыы, хаспах
• Тохтоо, түккүлээ, буой
• Аһыйыы, кэмсинии, хомойуу

30. Выбери правильный вариант пропущенного слова в этом тексте слов с орфографической ошибкой. Былыр кэпсээҥҥэ сылдьар мындыр тарбахтаах иистэнньэҥнэр баар буолаллара. Кинилэр киэҥник .............., ыҥырыыга сылдьан иистэнэллэрэ.
• Биллэллэрэ
• Билэллэрэ
• Билинэллэрэ
• Билиилэнэллэр

Карта ответов
Балл ставится только за правильный ответ

1

4

2

С; Х ; Ч; П

3

Сырдьыгынаа

4

Сэбэрэ

5

Уллуҥах

6

Сүгэ

7

эстэриик таас

8

абыраа

9

Хоҥоруу

10

Эрбии

11

төрөөбүт дойду            

12

Кириҥэ

13

после оҕочоос

14

Билэ

15

Сырдаата

16

Уораҕай

17

Дорообо, Чөмчүүнэ, туох сонуннааххын?

18

Сыһыат падеж

19

Көҕөн - чоппууска

20

Күндүөпкэ, хаахынай, бил

21

Аан - дойду

22

Рекомендация

23

множественное число, 2 лицо, прошедшее время

24

эс

25

Ыраастык туттар, ыраас олохтоох

26

Үлэлээн иитиллээччи

27

Киһини салгытар - проветривание

28

Туруйа, кыталык, кунан

29

Урусхал, ыһыллыы, хаспах

30

Биллэллэрэ

сайт Управления образованием сайт Министерства образования и науки РФ сайт Министерства образования РС(Я) сайт ЦМКО РС(Я) сайт ИРОиПК РС(Я) сайт СВФУ сайт ФДОП СВФУ сайт Портала образовательных услуг
единый номер вызова экстренных служб официальный информационный портал ЕГЭ официальный информационный портал ГИАЭлектронная библиотека Национальной библиотеки РС(Я) ptaskbook.com
В нашем учебном заведении при изучении программирования используется электронный задачник Programming Taskbook (http://ptaskbook.com) и система PascalABC.NET (http://pascalabc.net).